کلاهه

Never give up on anything.Go over,go under,go around,or go through.But never give up.

کلوتهای افسانه ای شهداد و بازدید از آثار تاریخی شهداد و ماهان و کرمان
سه‌شنبه ۸ خرداد ۱۳۸٦  

کلوتهای افسانه ای شهداد و بازدید از آثار تاریخی شهداد و ماهان و کرمان

باغ شازده ماهان که یکی از زیبا ترین باغهای سنتی ایران محسوب می شود در ۶ کیلومتری ماهان قرار دارد و در حدود ۱۲۶ سال پیش توسط حمید میرزا فرمانفرما حاکم وقت کرمان و بلوچستان ، به عنوان تفرجگاه شخصی ساخته شده است . این باغ زیبای ایرانی که در آن باغبانی با معماری به زیبائی ترکیب شده بر سر نهر آبی که از کوههای جوپار سرچشمه می گیرد و ماهان را مشروب می کند قرار دارد .این باغ علاوه بر داشتن سر در بسیار زیبا دارای عمارت شاه نشین و حمام نیز میباشد.در حال حاضر بخش شاه نشین به یک رستوران تبدیل شده است.در این باغ درختان میوه متنوعی به چشم می خورد و در جلوی باغ هم حوض ها فواره ها آبنماهای بسیار زیبایی را تشکیل داده اند.

شاید بتوان گفت عامل اصلی شهرت و آبادانی شهر ماهان آرامگاه عارف مشهور شاه نعمت اله ولی است.شاه نعمت اله ولی در سال 832 و به قولی 834 ه.ق. در کرمان فوت نموده و در ماهان در میان باغی مصفا مدفون شده است. هستة اولیه گنبدی منفرد بوده که در سال 840 ه.ق. و به دستور "احمدشاه دکنی" که گفته می شود از مریدان شاه نعمت اله بوده است ساخته شده و به تدریج توسعه یافته است و از چندین صحن تشکیل شده است. در کنار ورودی مقبره یک کشکول زیبا و بزرگ که نماد درویشان است قرار دارد و درتمامی درهای مقبره منبت کاری شده اند وپنجره ها از کاشی و بصورت معرق ساخته شده اند و تمثال این عارف مشهور را میتوانید در زیر یکی از این پنجره ها ببینید.
یکی دیگر از بناهای تاریخی شهر ماهان شترگلو یا کاروانسرای شتر گلو است که دقیقا در روبروی مقبره شاه نعمت اله ولی و کنار ساختمان هلال احمر قرار گرفته است. در داخل این بنا یک فواره برزگ قرار دارد که زمانی که آب در داخل آن جرایان داشته است صدای کاروان شتر بگوش میرسیده.این بنا دارای چندین اتاق و یک گنبد و دو بادگیر است و گچبری نمای داخلی گنبد بسیار زیباست.
مجموعه گنجلی خان که شامل حمام ،بازار،مدرسه،کاروانسرا،مسجد،ضرابخانه که در حال حاضر موزه سکه است از بناهای دیدنی شهر کرمان بحساب می آیند ولی یکی از زیبا ترین و پابرجاترین آثار تاریخی شهر کرمان گنبد جبلیه است.این‌ بنا در منتهی‌الیه‌ شرقی‌ کرمان‌ در امتداد خیابان‌ زرسیف ‌به‌ طرف‌ مسجدصاحب‌الزمان(عج) واقع‌ شده‌ که‌ به‌ گنبد گبری‌ یا گنبد گنج‌ شهرت‌ دارد.‌از تاریخ‌ ساخت‌ بنا، کاربرد و هدف‌ ساخت‌ آن‌ مطلبی‌ در تواریخ‌ نیامده‌ است.آنچه‌ از سبک‌ معماری‌ گنبد جبلیه‌ استنباط‌ می‌شود این‌ است‌ که‌ بنای‌ مذکور احتمالاً‌ مربوط‌ به‌ اواخر دوره‌ ساسانی‌ است‌ و در اوایل‌ اسلام‌ مرمت‌ شده‌ است‌ و یا در اوایل‌ ظهور اسلام‌ یا الهام‌ از معماری‌ ساسانی‌ بنا شده‌ است. امروزه‌ این‌ بنا موزه‌ سنگ‌ نوشته‌های‌ تاریخی‌ است.از دیگر آثار تاریخی این شهر قلعه دختر و قلعه اردشیر است که متعلق به دوران ساسانی می باشد.
کلوت شهر آتش ، پایتخت لوت و شاهکار معماری باد

شهداد نام بزرگترین و دیرینه‌ترین ناحیه‌ی جمعیتی کویر لوت است که در گذشته ‌های دور به آن خبیص می‌گفتند. این شهر در فاصله حدود 110 کیلومتری شرق کرمان در حاشیه غربی دشت لوت قرار دارد به خاطر شگفتیهایش شهرت جهانی دارد.منطقه کلوت ها از دور به خرابه های شهری بزرگ می‌‌ماند که توصیف‌های گوناگونی از آن شده است: بزرگ‌ترین شهر کلوخی جهان، شهر افسانه‌ای کلوت‌ها ، شهر خیالی ، شهر لوت و یا ساحره لوت و هر بیننده از دیدنش ساعت‌ها غرق در حیرت خواهد شد.

موقعیت جغرافیایی کویر لوت:

در حد فاصل عرض جغرافیایی ۲۸ تا ۳۲ درجه‌ی شمالی، در گستره‌ای به طول ۹۰۰ کیلومتر و در بین دو گسل طولانی و شاخص نهبندان در شرق و نای‌بند در غرب، در نواری به عرض ۳۰۰کیلومتر، سرزمین پهناوری به مساحت ۱۹۹هزار کیلومتر مربع.این شهر کلوخی درفاصله ۲۰ کیلومتری شرق و شمال شرق شهداد قرار گرفته و طول متوسط آن ۱۴۵کیلومتر، عرض متوسط آن ۸۰ کیلومتر و مساحت آن بیش از ۱۱هزارکیلومترمربع است.

 

تاریخچه و باستانی:

 

 

می گویند :تا سال ۱۳۴۶تصور وجود تمدنهایی کهن در کناره های این دشت غیرمسکون نمی رفت ولی در این سال بررسی های گروه جغرافیایی دانشگاه تهران , در شرق شهداد با مشاهده سفالینه های سطحی از وجود تمدنهایی در همسایگی دشت لوت خبر داد و مطالعات از تمدنهایی قبل از تاریخ اواخر هزاره چهارم و اوائل هزاره سوم قبل از میلاد خبر دادند. کاوشهای علمی باستان شناختی در حاشیه غربی دشت لوت از سال ۱۳۴۸وتا سال ۱۳۵۶ادامه یافت که حاصل هشت فصل کاوش در این منطقه منجر به کشف گورستانهایی مربوط به هزاره دوم و سوم قبل از میلاد و کوره های ذوب مس گردید. از جمله اشیاء فلزی منحصر به فرد یافت شده در یکی از گورهای باستانی شهداد درفش فلزی با نقوش مختلف انسانی (نقش الهه) حیوانی و گیاهی است. و هم‌اینک در موزه‌ملی نگهداری می‌شود و جزء آثار ملی به ثبت رسیده است. این شهرپرجاذبه ازگذشته موردتوجه بوده است وتعدادی از جهانگردان به توصیف آن پرداخته اند.دکتر آلفونس گابریل اتریشی می نویسد:« وقتی سایه ابرها روی منطقه (کلوت ها) افتاد، انسان برج و باروهای کنگره ای را به یاد می آورد».و «ژنرال سرپرسی سایکس» که یکی از مهمترین وبانفوذترین عوامل انگلیس درایران بوده و از کلوت ها دیدن کرده ، چنین می نویسد: «آثار شهرکلوت ها از غرایب طبیعت است. درحین عبور از بین این نقاط مخروب، شخص تصور می کند که از وسط قلاع و قصرهای جن و پری می گذرد. این ابنیه ای که طبقه طبقه روی هم بنا شده و گویااشخاصی ورای بنی نوع انسان در ساختمان آن دخیل بوده اند.

 

 

 

 

 

 

آسیاب دو قلو شهداد

 

با توجه به شیوة پوشش طاق ورودی بنا را به دوره بعد از صفویه نسبت می دهد.آسیاب آبی شهداد دارای دو تنوره در جبهه شمال غربی است و آب از کانالهایی که با سنگ و ملات خاک آهک ساخته شده وارد تنوره آسیاب می شده است.سر در بنا آجری با طاق جناقی است و طرفین ورودی دو سکو بنا گردیده است. ورودی بنا به دالان طویلی منتهی می شود. طرفین دالان 3 فضا قرار گرفته که انبار غله و اتاق آسیابان بوده است. قنات پایاب و آب انبار حاجی محمد ،آب انبار حاجی ابراهیم ،قلعه شفیع آباد و قلعه رموک از دیگر آثار تاریخی شهداد است.

 

 

 

 


 

ویژگی های شهداد :

 

می گویند: مرتفع‌ترین هرمهای ماسه‌ای دنیا در لوت است. مرتفع‌ترین هرم‌های شناخته شده دنیا حداکثر 300 متر ارتفاع دارند (لیبی) اما در لوت ارتفاع برخی هرم‌ها گاه به 480 متر هم می‌‌رسد.گرم ترین نقطه دنیا در ایران است این منطقه به ادعاى « پرویز کردوانى»، استاد دانشگاه تهران در بین زمین شناسان به قطب گرمایى زمین معروف است که دماى آن به ۱۰۰ درجه سانتیگراد مى رسد؛ منطقه گندم بریان است.گودترین نقطه داخلى کشور با ۱۵۶ متر ارتفاع از سطح دریا نیز در کویر لوت و در نزدیکى گرم ترین نقطه جهان قرار دارد که در فاصله ۱۰ تا ۸۰ کیلومترى شرق و شمال شرق شهداد کرمان واقع شده است.در کویر شهداد ۱۰۰ هکتار نمکزار به شکل جوشش تخم مرغى وجود دارد که در هیچ جاى دنیا مشابه آن نیست. در محدوده اى ۳۰ هزار کیلومترى در دل لوت هیچ حیاتى وجود ندارد.موید این مدعا عکس جسد سالم گاوى است که در زمستان سال ۱۳۶۵ در کویر لوت تلف شده است. گاو تلف شده است و پس از گذشت ۱۵ سال از آن زمان جسد این گاو در حالى که در اثر نور شدید آفتاب خشک شده تغییر دیگرى نکرده است مشاهده شده است.

در معماری زیبای کلوت‌ها عامل دیگری هم دست داشته است.رودی به نام «شور». رودی که در اعماق خشکترین مناطق ایران جاری است.رود شور، تنها رود دایمی است که در اعماق کویر لوت جریان دارد و در طول سال پرآب است.این رود از کوه‌های شمال غرب بیرجند سرچشمه می‌گیرد و 200 کیلومتر مسیر پرپیچ و خم را در کویر لوت می‌پیماید و سرانجام به کوه نمک سریا و معدن نمک شهداد ختم می‌شود. آب این رودخانه بسیار شور است و هر چه به چاله مرکزی لوت نزدیک‌تر می‌شود قبل از رسیدن به معدن نمک به علت بالا رفتن غلظت نمک مثل ماست می‌شود،نمک مثل ماست می‌شود، علیرغم خشکسالی‌های اخیر جریان آب در رود شور متوقف نشده است

گیاهان لوت :

در حدود 20 کیلومتری شهداد، درختان و درختچه‌های گز در گلدانهای بیابانی لوت جای گرفته‌اند که به آن نبکا گفته می‌شود. نبکا‌ها در نزدیکی گرم‌ترین نقطه جهان در شهداد می‌رویند و گاه طول آنها به 10 متر می‌رسد. در حالی که بلندترین نبکاهاى صحراهاى افریقا 3 متر طول دارند. ربدوها (Rebdou) ابعاد بزرگتری از نبکاها هستند. طول آنها به دو تا هفت متر و عرضشان به یک تا پنج متر می‌رسد.مرتفع‌ترین ربدوها در لوت غربی دیده می‌شود که گاه ارتفاع آنها به 12 متر می‌رسد.

 

 

کمپ کویری و گردشگری شهداد

حدود سه سال است که در کنار کلوت‌های لوت، کمپی کویری را بنا نهاده اند که به آن «کوتوها» گویند. کوتو در زبان محلی به معنی آلاچیق است. سایت کوتوها متشکل از کوتوهایی است که به شکل سنتی ساخته شده‌اند تا به گردشگران نشان دهند در کویر چگونه باید از گرما فرار کرد. این کمپ آلاچیق‌هایی با سطح سیمانی و دیواره‌ها و سقف چوبی دارد و به امکاناتی چون برق و سرویس بهداشتی هم مجهز است. 

 

بیشتر مطالب ذکر شده از جستجو در شبکه اینترت گردآوری شده است.

با تشکر فراوان از راهنمایی های مهندس محمد درویش .

 

 

 


کلمات کلیدی: کرمان ،کلمات کلیدی: شهداد ،کلمات کلیدی: کلوت ،کلمات کلیدی: ماهان