کلاهه

Never give up on anything.Go over,go under,go around,or go through.But never give up.

سیستم مختصات UTM (قسمت اول)
جمعه ۳٠ مهر ۱۳۸٩  

 


مقدمه:

نقشه چیست؟

نقشه عبارتست از تصویر قائم عوارض سطح زمین است بر روی یک سطح دو بعدی که کلیه عوارض زمین به طور یکسان در آن کوچک شده باشند.که به این نسبت کوچک شدن مقیاس گفته میشود.

نقشه های توپوگرافی کاملترین نوع نقشه می باشند.این نقشه ها دارای یک مبنای مسطحاتی و یک سیستم تصویر می باشند.که بحث ما مربوط سیستم تصویر و سیستم مختصات است.

می دانیم که زمین کروی است و تبدیل یک سطح کروی به یک سطح مسطوی ، بدون بریدگی و کشیدگی بخش هایی از آن امکان پذیر نیست .  مهمترین مسئله در مبحث سیستم های تصویر ، نحوه انتقال شبکه جغرافیایی از یک سطح کروی به روی یک سطح مستوی و افقی است. چون کره یک شکل قابل گسترش نیست ، پس برای به دست آوردن مدلی از آن در روی یک سطح مستوی ، ابتدا باید تصویر آن را روی یک شکل قابل گسترش مثل  مخروط ، استوانه یا صفحه مستوی منتقل نموده و سپس آنها را گسترش داد .


 

برای این منظور  به طور فرضی از یک کره شفاف که مختصات روی آن ترسیم شده ، یا از یک کره سیمی استفاده میگردد. در مرکز این کره لامپی روشن است و سایه مختصات روی سطح استوانه یا مخروطی که مماس بر سطح این کره است منتقل میگردد. سپس مخروط و استوانه مماس بر سطح این کره که سایه مختصات بر روی آن ترسیم شده است  قابل گسترش خواهد بود. هر چند عملا چنین کاری صورت نمیگیرد و تقریبا تمامی سیستم های تصویر از طریق یک سری روابط و محاسبات ریاضی ترسیم و تبدیل  میگردند.

انواع سیستم های تصویر

مستوی - Azimutal یا Zenithal  ،مخروطی - Conical ، استوانه ای -Cylindrical ، و سیستم های تصویر منفرد - Individual .


UTM

 

UTM یا Universal Transverse Mercator از نوع سیستم تصویر استوانه ای میباشد.از این سیستم برای تهیه نقشه های 84 درجه شمالی و 80 درجه جنوبی استفاده میگردد.

در این سیستم 60 نصف النهار با فاصله 6 درجه در نظر گرفته میشود و با هر چرخش کره در داخل استوانه و مماس نمودن آن با یک نصف النهار ، یک قاچ تهیه میشود. بنابراین برای کل جهان 60 قاچ 6 درجه ای تهیه میشود. هر قاچ نیز از مدار 80 درجه جنوبی تا 84 درجه شمالی به قطعات 8 درجه ای تقسیم شده است که آنها نیز با حروف الفبای لاتین از C تا X به غیر از حروف I واز جنوب به شمال نامگذاری شده است .بدین ترتیب تمامی نقشه کره زمین به 1200 قطعه تقسیم شده است . هر یک از آن قطعات را یک منطقه شبکه بندی میگویند . هر منطقه شبکه بندی با یک عدد و یک حرف لاتین مشخص می شود . ابعاد این منطقه 6 در 8 درجه ( 600 تا 900 کیلومتر ) میباشد .به دلیل کوچک مقیاس بودن مناطق شبکه بندی شده ، آنها را مجددا به مربع های 100 کیلومتری تقسیم میکنند.به هر 6 درجه یک قاچ یا Zone می گویند.ایران بین طول های جغرافیایی ۴۴ تا ۶۳ شرقی واقع است و قاچ های آن ۳۸ تا ۴۱ میباشد .

 

 

 

 

 


 


ادامه دارد ...

منابع:

1- ترجمه آزاد به همراه توضیحات مترجم:

https://www.e-education.psu.edu/natureofgeoinfo/c2_p22.html

2- مبانی نقشه خوانی ،مجتبی یمانی

3- کارتوگرافی ،دکتر مجید همراه

هرگونه بازنشر این مقاله، منوط به درج منبع (kolaheh.persianblog.ir) می باشد.


کلمات کلیدی: سیستم های مختصات ،کلمات کلیدی: سیستم مختصات utm ،کلمات کلیدی: universal transverse mercator ،کلمات کلیدی: utm coordinate system